Dunajec 3 Regiony
Łącko - Szczawnica - Leśnica

Położony malowniczo na wzgórzu około 80 metrów nad dnem doliny Popradu, Zamek Stara Lubowla to jedno z najpiękniejszych miejsc północnej Słowacji. Znajduje się zaledwie 2 km od centrum Starej Lubowli i około 18 km od granicy z Polską (przejście Piwniczna–Mnišek nad Popradem).

Lokalizacja i położenie Zamku Stara Lubowla

Najstarszą część zamku zbudowano na grzbiecie skalnym, który jest widoczny w kilku miejscach na terenie fortecy. Ta lokalizacja nie była przypadkowa. Tak ukształtowany teren dawał naturalną ochronę i doskonałą widoczność na okolice. Zamek w Starej Lubowli wzniesiono przede wszystkim w celu kontroli strategicznych szlaków handlowych między Polską a Węgrami.

Architektura i budowa twierdzy

Zamek składa się z kilku części reprezentujących różne epoki. Najstarsze, gotyckie fragmenty tworzą górny zamek, składający się z dobrze zachowanej wieży obronnej i ruin budynku mieszkalnego. Pozostałe budynki: zamek renesansowy, kaplica, pałac barokowy, systemy umocnienia średniego i niskiego zamku oraz bramy wjazdowe pochodzą z późniejszych okresów rozbudowy.

Czasy węgierskie (XIII–XIV wiek)

Zamek Stara Lubowla powstał na początku XIII wieku jako budowla obronna strzegąca północnych granic Królestwa Węgier. Pierwsza pisemna wzmianka o warowni pochodzi z 1311 roku, kiedy zamek znajdował się w rękach węgierskich możnowładców. Przełomowy moment w dziejach twierdzy nastąpił w roku 1412 gdy król węgierski Zygmunt Luksemburski przekazał zamek wraz z 16 miastami spiskimi polskiemu królowi Władysławowi Jagielle jako zabezpieczenie pożyczki.

Czasy polskie (XV–XVIII wiek)

Od 1412 do 1769 roku zamek w Starej Lubowli znajdował się w rękach Królestwa Polskiego jako część zastawu spiskiego. Przez ponad 350 lat pełnił funkcję siedziby polskich starostów, którzy zarządzali tym strategicznym pograniczem. W tym czasie urząd starosty sprawowało 19 osób z czego najdłużej, bo przez blisko 150 lat, zamek pozostawał pod zarządem rodu Lubomirskich. W roku 1655, podczas potopu szwedzkiego, ukryto tu insygnia koronacyjne Rzeczypospolitej, które bezpiecznie przetrwały wojnę. Ten epizod podkreśla, jak ważne znaczenie miał Zamek Stara Lubowla dla bezpieczeństwa polskiego państwa.

Upadek znaczenia i czasy nowożytne (XVIII–XX wiek)

W 1769 roku zamek został zajęty przez wojska austriackie, a trzy lata później w roku 1772 Lubowla ponownie znalazła się pod administracją węgierską. Tym samym zakończył się złoty okres w historii zamku. Utracił on znaczenie jako centrum administracyjne Spisza i odtąd pełnił już tylko funkcję siedziby majątku ziemskiego obejmującego kilka okolicznych wsi. W latach 1799–1944 zamek pozostawał w rękach prywatnych. Po upadku Słowackiego Powstania Narodowego w 1944 roku Niemcy urządzili w nim więzienie. W roku 1945 zamek wraz z należącymi do niego dobrami został znacjonalizowany.

Powstanie muzeum i rekonstrukcja zamku w XX wieku

Po przejęciu zamku w 1945 roku przez państwo czechosłowackie twierdza zaczęła w szybkim tempie popadać w ruinę. W latach 1949–1960 w obiektach podzamcza działała szkoła rolnicza. W roku 1966 na terenie zamku utworzono muzeum i rozpoczęto remont najważniejszych budynków. Na przełomie wieków udostępniono zwiedzającym nowoczesne ekspozycje, które znacząco podniosły atrakcyjność obiektu.

Zwiedzanie Zamku Stara Lubowla

Zwiedzanie obejmuje trasę wiodącą przez historyczne wnętrza, wieżę, kaplicę, dziedzińce, mury, piwnice i bramy. Szczególnie warto zobaczyć ekspozycję kopii polskich klejnotów koronacyjnych oraz wystawę poświęconą historii zastawu spiskiego.

To miejsce łączy piękno krajobrazu z żywą historią pogranicza polsko-słowackiego, oferując niezapomnianą podróż przez wieki burzliwych dziejów tej części Europy.